(i) **Tlhalo ya diteng tsa leboko:** Potso ka ga Lonaka (ii) **Ponagalo ya poko:** Mo moleng wa 5 le 6 le mo moleng 10 (iii) **Sakapuo se se renang mo lebokong?** Rekafele (iv) **Tlhalosa maik

**(i) Tlhalosa diteng tsa leboko ka mafoko a gago. (9)** Leboko le buisana ka tiragalo ya tlhaolele mo Aforikaborwa. Ngwana yo o neng a tsalwa a re ke "Tlhaolele" o bonwa Aforikaborwa ka maikaelelo a magolo a go kgaoganya batho ka mmala wa letlalo. Bammopi ba leina leno ba ne ba itumeletse tlhaolele mme kgolo ya gagwe ya tlisetsa batho kutlobotlhoko. Go buiwa gore basweu ba re e tsweletseng ka Maesemane le Maaferikanere, fa bantsho le ba bangwe bone ba seka ba itseela seabe mo tlhophong e. Tlhaolele e ne e le maatla a go kgaoganya batho segongwana, mme lorato ka mo tshwanelo ga le a ka la gokediwa fa e se ka seletong se se lekaneng. Tlhaolele e fela ya baka matlhotlhapelo le dikgaruru, mme tirisano e e bakwang yone e ne ya feleletsa ka tshwanelo e e sego go amogela. **(ii) Neela ponagalo ya poko e e dirisitsweng mo moleng wa 5 le 6 le mo moleng 10. (4)** Mo moleng wa 5 le 6, poko e dirisa boferefere jo bogolo jwa ponatshego e e seng ya nnete kgotsa tlhaolele (irony) ka gore go gatelelwa maikutlo a gore batho ba tlhalosa ka tsela tse di farologaneng gore tlhaolele e tsweletse jang, mme motswedi wa nnete wa kgokedi o ntse o foufile. Mo moleng wa 10, ponagalo ya poko ke ka tsela ya gore leina la tlhaolele le tsenngwa mo matemeng a mantswe, mme e le tshwantsa tse di sa tlholeng di amogela kotlhao, mme le ka e melonong ya matlho e bonala go leba mekgwa e e paleleng mo puisanong ya botshelo. **(iii) Ke sakapuo se fe se se renang mo lebokong ? (2)** Sakapuo se se bonalang mo lebokong ke kgethologanyo ya morabe (racial segregation) e e đirang jaaka mothamo wa poko e. **(iv) Tlhalosa maikutlo a mmoki tebang le tlhaolele. (8)** Mmoki o na le maikutlo a go tshwenyega le go galefa mabapi le tlhaolele. O bontsha kaga letlhoo le sebaka se se bakilweng ke tlhophopanyo magareng ga morafe kwa Aforikaborwa. Mme maikutlo a kgakololo a tshololwa ka ntlha ya go laela mekgwa ya tshupetso le lenaneo le le rileng la go gatelela batho ka nnete mabapi le letlalo la bone. Bokhutlong, maikutlo a mmoki a supa tlhokego ya kutlwelo-botlhoko le go re tiriso ya ditlhodi kgatlhanong le batho ba bangwe ga di a busetsa phitlhelelo ya lorato mo setshabeng. **(v) Tlhaolele e fedile ka ngwaga o fe mo Aforika Borwa?** Tlhaolele e bileditswe kwa mafelelong ka 1994, fa naha ya Aforika Borwa e ne e amogela maemo a temokerasi le dikgetho tse lefatshe le le sa kgaoganeng ka bong.